My first Encounter with Guru Nitya Chaitanya Yati

It must have been around 1993-95. I used to go to Swami Bodhi Tirtha at the Edappally Gurukulam to learn Sanskrit, along with my friends Rajeev, Rajesh, and Umesh. Once, Swami said, 'Guru Nitya Chaitanya Yati' is coming. Manu, you should come with your violin.' I was thrilled. I was finally going to meet the Guru I had only read about in books!

As I waited, a black Ambassador car arrived, and the Guru and his disciples got out. He was a bulky looking grandfather figure, holding a pillow. After a short rest, Swami Bodhi introduced me to him. 'This is Manu. He plays the violin very well,' he said. Then Guru asked me to play. I played 'Bandu Reethi Kolu,' a Thyagaraja kriti in the Hamsanadam raga. Guru listened to it with his eyes closed, lost in meditation. I felt his meditative state transfer into my music. After I finished playing, he spoke about the spiritual aspects of music. It opened up a new dimension in music for me.

That evening, there was a discourse by Guru at the Usha-Prem Nath residence. Guru asked me to accompany. I was overjoyed. I got into the car with him. I was so engrossed in the magic of his gentle voice and the presence of his personality that I forgot everything.

When I got home, my mother asked me why I hadn't gone to Rajeev's concert. I had committed to play the violin for his concert at the Chendankulangara Temple. I had completely forgotten about it after I met Guru Nithya. I immediately took my bicycle and rushed to the temple. But the concert had been canceled due to the absence of the violin accompaniment, and everyone was returning. I felt so embarrassed.

Another incident happened in 2003, I think. There was a concert at the Idappally Gayatri Kalyana Mandapam. Sreevalsan J. Menon was singing. I had just gotten my violin bow back after getting it repaired. Everyone was seated on stage, and the audience had gathered. It was raining. It was time for the concert to start. When I opened my violin case, the bow was missing. I was stunned for a moment. I had once played a concert on a violin with broken strings because I didn't have a spare. But I couldn't play without a bow. I told everyone what had happened. Feeling embarrassed, I ran home in the rain and brought the bow. Everyone had been waiting.

1. Malayalam (മലയാളം)

ഗുരു നിത്യചൈതന്യ യതിയുമായുള്ള എന്റെ ആദ്യ കൂടിക്കാഴ്ച

അത് ഏകദേശം 1993-95 കാലഘട്ടമായിരിക്കണം. എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളായ രാജീവ്, രാജേഷ്, ഉമേഷ് എന്നിവർക്കൊപ്പം സംസ്കൃതം പഠിക്കാൻ ഞാൻ ഇടപ്പള്ളി ഗുരുകുലത്തിലെ സ്വാമി ബോധി തീർത്ഥയുടെ അടുത്ത് പോകാറുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ സ്വാമി പറഞ്ഞു, 'ഗുരു നിത്യചൈതന്യ യതി വരുന്നുണ്ട്. മനു, നീ നിന്റെ വയലിനുമായി വരണം.' എനിക്ക് വലിയ ആവേശം തോന്നി. പുസ്തകങ്ങളിലൂടെ മാത്രം അറിഞ്ഞ ആ ഗുരുവിനെ ഞാൻ നേരിൽ കാണാൻ പോകുകയാണ്!

ഞാൻ കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ ഒരു കറുത്ത അംബാസഡർ കാർ വന്നു, ഗുരുവും ശിഷ്യന്മാരും പുറത്തിറങ്ങി. ഒരു തലയണയും കയ്യിലേന്തി നിൽക്കുന്ന, തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ള ഒരു മുത്തച്ഛൻ രൂപമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അൽപ്പനേരത്തെ വിശ്രമത്തിന് ശേഷം സ്വാമി ബോധി എന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തി. 'ഇത് മനു. അവൻ നന്നായി വയലിൻ വായിക്കും,' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് ഗുരു എന്നോട് വായിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഞാൻ ഹംസനാദം രാഗത്തിലുള്ള ത്യാഗരാജ കൃതി 'ബന്തു രീതി കൊലു' വായിച്ചു. ഗുരു കണ്ണുകളടച്ച് ധ്യാനനിമഗ്നനായി അത് കേട്ടിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ ധ്യാനാവസ്ഥ എന്റെ സംഗീതത്തിലേക്കും പകരുന്നത് ഞാൻ അനുഭവിച്ചു. വായന കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സംഗീതത്തിന്റെ ആത്മീയ വശങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു. അത് സംഗീതത്തിൽ എനിക്ക് പുതിയൊരു മാനം തുറന്നുതന്നു.

അന്ന് വൈകുന്നേരം ഉഷ-പ്രേം നാഥ് വസതിയിൽ ഗുരുവിന്റെ ഒരു പ്രഭാഷണമുണ്ടായിരുന്നു. അവിടെ വയലിൻ വായിക്കാൻ ഗുരു എന്നെയും കൂട്ടി. എനിക്ക് അളവറ്റ സന്തോഷം തോന്നി. ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം കാറിൽ കയറി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശാന്തമായ ശബ്ദത്തിലും വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ സാമീപ്യത്തിലും മുഴുകി ഞാൻ മറ്റെല്ലാം മറന്നുപോയി.

തിരികെ വീട്ടിലെത്തിയപ്പോൾ, നീ എന്താണ് രാജീവിന്റെ കച്ചേരിക്ക് പോകാഞ്ഞത് എന്ന് അമ്മ ചോദിച്ചു. ചെന്ദംകുളങ്ങര ക്ഷേത്രത്തിൽ അവന്റെ കച്ചേരിക്ക് വയലിൻ വായിക്കാമെന്ന് ഞാൻ ഏറ്റതായിരുന്നു. ഗുരു നിത്യയെ കണ്ടതോടെ ഞാൻ അത് പൂർണ്ണമായും മറന്നുപോയി! ഉടനെ ഞാൻ സൈക്കിളുമെടുത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് കുതിച്ചു. പക്ഷേ വയലിൻ ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് കച്ചേരി ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നു, എല്ലാവരും മടങ്ങിപ്പോകുകയായിരുന്നു. എനിക്ക് വലിയ ലജ്ജ തോന്നി.

മറ്റൊരു സംഭവം നടന്നത് 2003-ൽ ആണെന്ന് തോന്നുന്നു. ഇടപ്പള്ളി ഗായത്രി കല്യാണമണ്ഡപത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി നടക്കുകയാണ്. ശ്രീവത്സൻ ജെ. മേനോൻ ആണ് പാടുന്നത്. എന്റെ വയലിൻ വില്ല് (bow) അറ്റകുറ്റപ്പണി കഴിഞ്ഞ് കിട്ടിയതേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. എല്ലാവരും സ്റ്റേജിൽ ഇരിക്കുന്നു, സദസ്യരും നിറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മഴ പെയ്യുന്നുണ്ടായിരുന്നു. കച്ചേരി തുടങ്ങാൻ സമയമായി. ഞാൻ വയലിൻ പെട്ടി തുറന്നപ്പോൾ അതിൽ വില്ല് കാണാനില്ല! ഒരു നിമിഷം ഞാൻ സ്തബ്ധനായി. മുമ്പ് ഒരിക്കൽ സ്പെയർ സ്ട്രിംഗുകൾ ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് പൊട്ടിയ കമ്പികളുമായി ഞാൻ കച്ചേരി നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ വില്ല് ഇല്ലാതെ എങ്ങനെ വായിക്കും? നടന്ന കാര്യം ഞാൻ എല്ലാവരോടും പറഞ്ഞു. വല്ലാത്ത ജാള്യതയോടെ ഞാൻ മഴയത്ത് വീട്ടിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി വില്ല് എടുത്തുകൊണ്ടുവന്നു. അതുവരെ എല്ലാവരും എനിക്കായി കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു.

---

2. Tamil (தமிழ்)

குரு நித்யா சைதன்ய யதியுடன் எனது முதல் சந்திப்பு

அது சுமார் 1993-95 കാലഘട്ടமாக இருக்கலாம். எனது நண்பர்கள் ராஜீவ், ராஜேஷ் மற்றும் உமேஷ் ஆகியோருடன் சமஸ்கிருதம் கற்க இடப்பள்ளி குருகுலத்தில் உள்ள சுவாமி போதி தீர்த்தாவிடம் செல்வது வழக்கம். ஒருமுறை சுவாமி, 'குரு நித்யா சைதன்ய யதி வருகிறார். மனு, நீ உனது வயலினுடன் வர வேண்டும்' என்றார். எனக்கு மிகுந்த உற்சாகமாக இருந்தது. புத்தகங்களில் மட்டுமே படித்த குருவை நான் நேரில் சந்திக்கப் போகிறேன்!

நான் காத்திருந்தபோது, ஒரு கருப்பு அம்பாசிடர் கார் வந்தது, குருவும் அவரது சீடர்களும் இறங்கினர். தலையணையை அணைத்தபடி, ஒரு தாத்தாவைப் போன்ற தோற்றத்தில் அவர் இருந்தார். சிறிது ஓய்வுக்குப் பிறகு, சுவாமி போதி என்னை அவருக்கு அறிமுகப்படுத்தினார். 'இவன் மனு. வயலின் மிக நன்றாக வாசிப்பான்' என்றார். பிறகு குரு என்னை வாசிக்கச் சொன்னார். நான் ஹம்சநாதம் ராகத்தில் தியாகராஜ கிருதியான 'பந்து ரீதி கொலு' வாசித்தேன். குரு கண்களை மூடி தியானத்தில் மூழ்கி அதைக் கேட்டார். அவரது தியான நிலை எனது இசையிலும் பரவுவதை நான் உணர்ந்தேன். நான் வாசித்து முடித்ததும், அவர் இசையின் ஆன்மீக அம்சங்களைப் பற்றி பேசினார். அது எனக்கு இசையில் ஒரு புதிய பரிமாணத்தைத் திறந்து காட்டியது.

அன்று மாலை உஷா-பிரேம் நாத் இல்லத்தில் குருவின் சொற்பொழிவு இருந்தது. என்னையும் உடன் வருமாறு குரு கேட்டார். எனக்கு மட்டற்ற மகிழ்ச்சி. அவருடன் காரில் ஏறினேன். அவரது மென்மையான குரலிலும் அவரது ஆளுமையின் வசீகரத்திலும் நான் அனைத்தையும் மறந்து போயிருந்தேன்.

நான் வீட்டிற்கு வந்தபோது, ராஜீவின் கச்சேரிக்கு ஏன் செல்லவில்லை என்று என் அம்மா கேட்டார். செந்தங்குளங்கர கோவிலில் அவரது கச்சேரிக்கு வயலின் வாசிக்க நான் ஒப்புக்கொண்டிருந்தேன். குரு நித்யாவைச் சந்தித்த பிறகு நான் அதை முற்றிலும் மறந்துவிட்டேன். உடனே நான் எனது மிதிவண்டியை எடுத்துக்கொண்டு கோவிலுக்கு விரைந்தேன். ஆனால் வயலின் பக்கவாத்தியம் இல்லாததால் கச்சேரி ரத்து செய்யப்பட்டு அனைவரும் திரும்பிக் கொண்டிருந்தனர். எனக்கு மிகவும் தர்மசங்கடமாக இருந்தது.

இன்னொரு சம்பவம் 2003-ல் நடந்தது என்று நினைக்கிறேன். இடப்பள்ளி காயத்ரி கல்யாண மண்டபத்தில் ஒரு கச்சேரி. ஸ்ரீவல்சன் ஜே. மேனன் பாடிக்கொண்டிருந்தார். எனது வயலின் வில்லை (bow) பழுது பார்த்துவிட்டு அப்போதுதான் வாங்கியிருந்தேன். அனைவரும் மேடையில் அமர்ந்திருந்தனர், ரசிகர்களும் கூடிவிட்டனர். மழை பெய்து கொண்டிருந்தது. கச்சேரி தொடங்கும் நேரம். நான் வயலின் பெட்டியைத் திறந்தபோது, அதில் வில் இல்லை! ஒரு கணம் நான் உறைந்து போனேன். இதற்கு முன்பு ஒருமுறை உதிரி கம்பிகள் இல்லாததால் உடைந்த கம்பிகளுடனேயே கச்சேரி செய்திருக்கிறேன். ஆனால் வில் இல்லாமல் வாசிக்க முடியாது. நடந்ததை அனைவரிடமும் சொன்னேன். மிகவும் சங்கடத்துடன், மழையில் வீட்டிற்கு ஓடிச் சென்று வில்லை எடுத்து வந்தேன். அதுவரை அனைவரும் எனக்காகக் காத்திருந்தனர்.

---

3. Kannada (ಕನ್ನಡ)

ಗುರು ನಿತ್ಯ ಚೈತನ್ಯ ಯತಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ

ಅದು ಸುಮಾರು 1993-95ರ ಸಮಯವಿರಬೇಕು. ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ರಾಜೀವ್, ರಾಜೇಶ್ ಮತ್ತು ಉಮೇಶ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲಿಯಲು ನಾನು ಇಡಪ್ಪಳ್ಳಿ ಗುರುಕುಲದ ಸ್ವಾಮಿ ಬೋಧಿ ತೀರ್ಥ ಅವರ ಬಳಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು, 'ಗುರು ನಿತ್ಯ ಚೈತನ್ಯ ಯತಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮನು, ನೀನು ನಿನ್ನ ವಯಲಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬರಬೇಕು.' ನನಗೆ ತುಂಬಾ ರೋಮಾಂಚನವಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದ ಗುರುಗಳನ್ನು ನಾನು ಕೊನೆಗೂ ಭೇಟಿಯಾಗಲಿದ್ದೆ!

ನಾನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಕಾರು ಬಂತು, ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು ಕೆಳಗಿಳಿದರು. ಅವರು ದಿಂಬನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ, ಬೃಹತ್ ಕಾಯದ ತಾತನಂತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಸ್ವಾಮಿ ಬೋಧಿ ನನ್ನನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. 'ಇವನು ಮನು. ವಯಲಿನ್ ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನುಡಿಸುತ್ತಾನೆ,' ಎಂದರು. ನಂತರ ಗುರುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು ಹಂಸನಾದ ರಾಗದ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಕೃತಿ 'ಬಂದು ರೀತಿ ಕೊಲು' ನುಡಿಸಿದೆ. ಗುರುಗಳು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥರಾಗಿ ಅದನ್ನು ಆಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿ ನನ್ನ ಸಂಗೀತಕ್ಕೂ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದಂತೆ ನನಗೆ ಅನಿಸಿತು. ನಾನು ನುಡಿಸಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಸಂಗೀತದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಯಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಅದು ನನಗೆ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ಅಂದು ಸಂಜೆ ಉಷಾ-ಪ್ರೇಮ್ ನಾಥ್ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳ ಪ್ರವಚನವಿತ್ತು. ಗುರುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಬರಲು ಕೇಳಿದರು. ನನ್ನ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡೆ. ಅವರ ಮೃದುವಾದ ಧ್ವನಿಯ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ನಾನು ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತುಹೋಗಿದ್ದೆ.

ನಾನು ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ರಾಜೀವ್ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗೆ ಏಕೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನನ್ನ ತಾಯಿ ಕೇಳಿದರು. ಚೆಂದಂಕುಲಂಗರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅವನ ಕಚೇರಿಗೆ ವಯಲಿನ್ ನುಡಿಸುವುದಾಗಿ ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಗುರು ನಿತ್ಯಾರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ನಾನು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆತುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ! ಕೂಡಲೇ ಸೈಕಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ವಯಲಿನ್ ಸಾಥಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಕಚೇರಿ ರದ್ದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರು. ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಮುಜುಗರವಾಯಿತು.

ಮತ್ತೊಂದು ಘಟನೆ ನಡೆದಿದ್ದು ಬಹುಶಃ 2003ರಲ್ಲಿ. ಇಡಪ್ಪಳ್ಳಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿ ಇತ್ತು. ಶ್ರೀವತ್ಸನ್ ಜೆ. ಮೆನನ್ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾನು ಆಗಷ್ಟೇ ನನ್ನ ವಯಲಿನ್ ಬೋ (bow) ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಿಸಿ ತಂದಿದ್ದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸೇರಿದ್ದರು. ಮಳೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಕಚೇರಿ ಶುರುವಾಗುವ ಸಮಯ. ನಾನು ವಯಲಿನ್ ಕೇಸ್ ತೆರೆದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ 'ಬೋ' ಇರಲಿಲ್ಲ! ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಾನು ಸ್ತಬ್ಧನಾದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸ್ಪೇರ್ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತುಂಡಾದ ತಂತಿಗಳಲ್ಲೇ ಕಚೇರಿ ನಡೆಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ 'ಬೋ' ಇಲ್ಲದೆ ನುಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಮುಜುಗರದಿಂದ ಮಳೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಮನೆಗೆ ಓಡಿ ಹೋಗಿ 'ಬೋ' ತಂದೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ನನಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು.

---

4. Telugu (తెలుగు)

గురు నిత్య చైతన్య యతి గారితో నా మొదటి భేటీ

అది సుమారు 1993-95 ప్రాంతం అయి ఉంటుంది. నా స్నేహితులు రాజీవ్, రాజేష్ మరియు ఉమేష్‌లతో కలిసి సంస్కృతం నేర్చుకోవడానికి ఎడపల్లి గురుకులంలోని స్వామి బోధి తీర్థ వద్దకు వెళ్లేవాడిని. ఒకసారి స్వామి, 'గురు నిత్య చైతన్య యతి వస్తున్నారు. మను, నువ్వు నీ వయలిన్‌తో రావాలి' అని చెప్పారు. నాకు చాలా ఉత్సాహంగా అనిపించింది. పుస్తకాల్లో మాత్రమే చదివిన ఆ గురువును నేను నేరుగా కలవబోతున్నాను!

నేను వేచి ఉన్నప్పుడు, ఒక నల్లటి అంబాసిడర్ కారు వచ్చింది, గురువు గారు మరియు ఆయన శిష్యులు దిగారు. ఒక దిండు పట్టుకుని, తాతయ్య వంటి రూపంలో ఆయన ఉన్నారు. కొద్దిసేపు విశ్రాంతి తర్వాత, స్వామి బోధి నన్ను ఆయనకు పరిచయం చేశారు. 'ఇతను మను. వయలిన్ చాలా బాగా వాయిస్తాడు' అని చెప్పారు. తర్వాత గురువు గారు నన్ను వాయించమని కోరారు. నేను హంసనాదం రాగంలో త్యాగరాజ కృతి 'బందు రీతి కొలు' వాయించాను. గురువు గారు కళ్లు మూసుకుని ధ్యానంలో మునిగిపోయి అది విన్నారు. ఆయన ధ్యాన స్థితి నా సంగీతంలోకి మారుతున్నట్లు నాకు అనిపించింది. వాయించడం పూర్తయ్యాక, ఆయన సంగీతం యొక్క ఆధ్యాత్మిక కోణాల గురించి మాట్లాడారు. అది నాకు సంగీతంలో ఒక కొత్త కోణాన్ని పరిచయం చేసింది.

ఆ సాయంత్రం ఉషా-ప్రేమ్ నాథ్ నివాసంలో గురువు గారి ప్రసంగం ఉంది. గురువు గారు నన్ను తోడుగా రమ్మన్నారు. నా సంతోషానికి హద్దుల్లేవు. ఆయనతో కలిసి కారు ఎక్కాను. ఆయన మృదువైన స్వరం మరియు ఆయన వ్యక్తిత్వం అందించిన అనుభూతిలో మునిగిపోయి నేను మిగతావన్నీ మర్చిపోయాను.

నేను ఇంటికి వచ్చేసరికి, రాజీవ్ కచేరీకి ఎందుకు వెళ్లలేదని మా అమ్మ అడిగింది. చెందాంకులంగర దేవస్థానంలో అతని కచేరీకి వయలిన్ వాయించడానికి నేను ముందే ఒప్పుకున్నాను. గురు నిత్యను కలిసిన తర్వాత నేను ఆ విషయం పూర్తిగా మర్చిపోయాను! వెంటనే సైకిల్ తీసుకుని దేవస్థానానికి వెళ్లాను. కానీ వయలిన్ తోడు లేకపోవడం వల్ల కచేరీ రద్దయ్యింది, అందరూ తిరిగి వెళ్తున్నారు. నాకు చాలా ఇబ్బందిగా అనిపించింది.

మరో సంఘటన 2003లో జరిగింది అనుకుంటా. ఎడపల్లి గాయత్రి కళ్యాణ మండపంలో కచేరీ జరుగుతోంది. శ్రీవల్సన్ జె. మీనన్ పాడుతున్నారు. నా వయలిన్ బో (bow) రిపేరు చేయించి అప్పుడే తెచ్చుకున్నాను. అందరూ స్టేజి మీద కూర్చున్నారు, ప్రేక్షకులు కూడా వచ్చేశారు. వర్షం పడుతోంది. కచేరీ మొదలవ్వాల్సిన సమయం. నేను వయలిన్ బాక్సు తెరిస్తే, అందులో 'బో' లేదు! ఒక క్షణం నాకు ఏమీ అర్థం కాలేదు. గతంలో ఒకసారి స్పేర్ లేక తెగిపోయిన తీగలతోనే కచేరీ చేశాను. కానీ 'బో' లేకుండా వాయించడం అసాధ్యం. జరిగిన విషయం అందరికీ చెప్పాను. చాలా సిగ్గుగా అనిపించినా, వర్షంలో ఇంటికి పరిగెత్తుకెళ్లి 'బో' తీసుకువచ్చాను. అప్పటి వరకు అందరూ నా కోసం వేచి చూశారు.

---

5. Hindi (हिंदी)

गुरु नित्य चैतन्य यति के साथ मेरी पहली मुलाकात

यह लगभग 1993-95 के आसपास की बात होगी। मैं अपने दोस्तों राजीव, राजेश और उमेश के साथ संस्कृत सीखने के लिए इडपल्ली गुरुकुल में स्वामी बोधि तीर्थ के पास जाता था। एक बार स्वामी जी ने कहा, 'गुरु नित्य चैतन्य यति आ रहे हैं। मनु, तुम्हें अपने वायलिन के साथ आना चाहिए।' मैं रोमांचित हो गया। मैं आखिरकार उस गुरु से मिलने जा रहा था जिनके बारे में मैंने केवल किताबों में पढ़ा था!

जब मैं इंतजार कर रहा था, एक काली एम्बेसडर कार आई, और गुरुजी और उनके शिष्य बाहर निकले। वे एक गद्देदार तकिया पकड़े हुए, भारी-भरकम दादाजी जैसी छवि वाले व्यक्ति थे। थोड़े आराम के बाद, स्वामी बोधि ने मेरा उनसे परिचय कराया। उन्होंने कहा, 'यह मनु है। यह वायलिन बहुत अच्छा बजाता है।' फिर गुरुजी ने मुझे बजाने के लिए कहा। मैंने हंसनादम राग में त्यागराज की कृति 'बंदु रीति कोलु' बजाई। गुरुजी आँखें बंद करके ध्यानमग्न होकर उसे सुन रहे थे। मुझे महसूस हुआ कि उनकी ध्यानमग्न अवस्था मेरे संगीत में उतर रही है। बजाना खत्म करने के बाद, उन्होंने संगीत के आध्यात्मिक पहलुओं के बारे में बात की। इसने मेरे लिए संगीत में एक नया आयाम खोल दिया।

उस शाम, उषा-प्रेम नाथ निवास पर गुरुजी का प्रवचन था। गुरुजी ने मुझे साथ चलने के लिए कहा। मेरी खुशी का ठिकाना नहीं रहा। मैं उनके साथ कार में बैठ गया। मैं उनकी सौम्य आवाज़ के जादू और उनके व्यक्तित्व की उपस्थिति में इतना खो गया कि मैं सब कुछ भूल गया।

जब मैं घर पहुँचा, तो मेरी माँ ने पूछा कि मैं राजीव के संगीत कार्यक्रम (concert) में क्यों नहीं गया। मैंने चेंदनकुलंगरा मंदिर में उनके कार्यक्रम के लिए वायलिन बजाने का वादा किया था। गुरु नित्य से मिलने के बाद मैं इसके बारे में पूरी तरह भूल गया था! मैंने तुरंत अपनी साइकिल ली और मंदिर की ओर भागा। लेकिन वायलिन संगत न होने के कारण कार्यक्रम रद्द कर दिया गया था, और हर कोई वापस लौट रहा था। मुझे बहुत शर्मिंदगी महसूस हुई।

एक और घटना 2003 की है, मुझे लगता है। इडपल्ली गायत्री कल्याण मंडपम में एक कार्यक्रम था। श्रीवल्सन जे. मेनन गा रहे थे। मैंने अभी-अभी अपना वायलिन बो (bow) मरम्मत के बाद वापस पाया था। मंच पर सब बैठे थे और दर्शक जमा हो गए थे। बारिश हो रही थी। कार्यक्रम शुरू होने का समय हो गया था। जब मैंने अपना वायलिन केस खोला, तो उसमें बो गायब था! मैं एक पल के लिए स्तब्ध रह गया। मैंने एक बार टूटे हुए तारों वाले वायलिन पर कार्यक्रम किया था क्योंकि मेरे पास अतिरिक्त तार नहीं थे। लेकिन मैं बो के बिना नहीं बजा सकता था। मैंने सबको बताया कि क्या हुआ था। शर्मिंदगी महसूस करते हुए, मैं बारिश में घर की ओर भागा और बो लेकर आया। तब तक सब मेरा इंतजार कर रहे थे।