Why I renounced sannyas?

Read in: English | മലയാളം | தமிழ் | ಕನ್ನಡ | తెలుగు | हिंदी

Manoj Pavitran: I still vividly remember the day when you were given initiation, I remember the difficulty of calling you Anandanadh instead of Manu, I still remember the poise and determination you had on your face after receiving Guru’s blessings. Now you have come a long way, you have put aside the saffron clothes, shaven off your beard; you have entered into a married relationship and now living in the US. If you don’t mind can you please share with us your journey? What made you go beyond the conventions of saffron life? How did it enrich your journey?

Anandnadh: I've shared my experience of spiritual initiation at: http://anandnadh.blogspot.com/2011/01/gurukulam-life.html . That day, Guru told me all these costumes are insignificant and irrelevant. He told they should be used only as a device to cross the threshold if it helps to protect myself from the heavy current of the material world within. He said it also helps to remind oneself of the path he has chosen. I found him very rational. When I realized myself that the spiritual journey is the life journey itself, the outer cover of Sannyas just dropped off by itself. The analogy Guru used to explain this is that of a small fence you fix around a growing plant to protect it from animals eating away. As it matures into a full fledged tree, the fence breaks. I still revere the saffron robe and I am grateful for the protection and the focus it gave in my life. Sree Ramakrishna Paramahamsa says, once you cross the river you don't carry the boat on your head. Just leave it there.

Now the demarcation of spirituality and materialism has vanished in my consciousness. They are different angles from which you look at the Truth. A great tool that helped me rise in awareness is VIPASSANA (www.dhamma.org). Guru continues to bless my life at every juncture. I always feel his presence at the major turning points in my life. He is within. He is the embodiment of LOVE. 

When I look back, my decision to take up and give up Sannyas, all happened in it's natural course. Neither happened in my life out of any frustration. I was happy leading a sannyasin's life and I am happy being a family man. Human being is a multi-dimensional being. There is a family man in a sannyasin and there is a sannyasin in a family man. Externally a sannyasin, could be more of a family man within and vice-versa. Life is a constant flux. Anithya. Woman, relationship, family, parents, money, friends are all part part of me as much as spirituality is. Separation comes from ignorance. Integration is wisdom. Thank you for starting this. Couldn't stop myself from sharing.

1. Malayalam (മലയാളം)

ഞാൻ എന്തുകൊണ്ട് സന്യാസം ഉപേക്ഷിച്ചു?

മനോജ് പവിത്രൻ: താങ്കൾക്ക് സന്യാസ ദീക്ഷ ലഭിച്ച ആ ദിവസം ഇന്നും എന്റെ ഓർമ്മയിൽ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. 'മനു' എന്ന് വിളിക്കുന്നതിന് പകരം 'ആനന്ദനാഥ്' എന്ന് വിളിക്കാൻ എനിക്കുണ്ടായ പ്രയാസവും, ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച ശേഷം താങ്കളുടെ മുഖത്തുണ്ടായിരുന്ന ആ നിശ്ചയദാർഢ്യവും ശാന്തതയും ഞാൻ ഓർക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ താങ്കൾ ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ചിരിക്കുന്നു; ആ കാവി വസ്ത്രങ്ങൾ മാറ്റിവെച്ചു, താടി എടുത്തു കളഞ്ഞു; താങ്കൾ ഒരു വൈവാഹിക ജീവിതത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയും ഇപ്പോൾ അമേരിക്കയിൽ താമസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. താങ്കളുടെ ഈ യാത്രയെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങളോട് പങ്കുവെക്കാമോ? കാവി വസ്ത്രത്തിന്റെ ആചാരപരമായ രീതികൾക്കപ്പുറം ചിന്തിക്കാൻ താങ്കളെ പ്രേരിപ്പിച്ചത് എന്താണ്? ആ മാറ്റങ്ങൾ താങ്കളുടെ ജീവിതയാത്രയെ എങ്ങനെയാണ് സമ്പന്നമാക്കിയത്?

ആനന്ദനാഥ്: എന്റെ സന്യാസ ദീക്ഷയുടെ അനുഭവങ്ങൾ ഞാൻ മുമ്പ് പങ്കുവെച്ചിട്ടുണ്ട് (http://anandnadh.blogspot.com/2011/01/gurukulam-life.html). അന്ന് ഗുരു എന്നോട് പറഞ്ഞത്, ഈ വേഷവിധാനങ്ങൾക്കെല്ലാം വലിയ പ്രസക്തിയില്ല എന്നാണ്. ഭൗതിക ലോകത്തിന്റെ ശക്തമായ ഒഴുക്കിൽ നിന്നും സ്വയം സംരക്ഷിക്കാൻ ഒരു ഉപകരണം എന്ന നിലയിൽ മാത്രമേ ഇതിനെ കാണാവൂ എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. നാം തിരഞ്ഞെടുത്ത പാതയെക്കുറിച്ച് നമ്മെത്തന്നെ ഓർമ്മിപ്പിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഗുരുവിന്റെ ആ കാഴ്ചപ്പാട് വളരെ യുക്തിസഹമായി എനിക്ക് തോന്നി. ആത്മീയ യാത്ര എന്നത് ജീവിതയാത്ര തന്നെയാണെന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞപ്പോൾ, സന്യാസത്തിന്റെ ആ പുറംചട്ട താനേ കൊഴിഞ്ഞുപോയി. വളരുന്ന ഒരു ചെടിയെ മൃഗങ്ങൾ തിന്നാതിരിക്കാൻ അതിനു ചുറ്റും നാം കെട്ടുന്ന ഒരു ചെറിയ വേലിയോടാണ് ഇതിനെ ഗുരു ഉപമിച്ചത്. ആ ചെടി വളർന്ന് ഒരു വലിയ മരമായിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആ വേലി താനേ പൊളിഞ്ഞു വീഴുന്നു. ഇന്നും ഞാൻ ആ കാവി വസ്ത്രത്തെ ആദരിക്കുന്നു; എന്റെ ജീവിതത്തിൽ അത് നൽകിയ സംരക്ഷണത്തിനും ഏകാഗ്രതയ്ക്കും ഞാൻ നന്ദിയുള്ളവനാണ്. ശ്രീരാമകൃഷ്ണ പരമഹംസർ പറഞ്ഞതുപോലെ, പുഴ കടന്നുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ തോണി തലയിൽ ചുമന്നുകൊണ്ട് നടക്കേണ്ടതില്ല; അത് അവിടെ ഉപേക്ഷിക്കാം.

ഇപ്പോൾ എന്റെ ബോധത്തിൽ ആത്മീയതയെന്നും ഭൗതികതയെന്നും ഉള്ള വേർതിരിവുകൾ അപ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു. സത്യത്തെ നാം നോക്കിക്കാണുന്ന വ്യത്യസ്ത കോണുകൾ മാത്രമാണവ. എന്റെ അവബോധം ഉയർത്താൻ സഹായിച്ച വലിയൊരു മാർഗ്ഗമാണ് വിപാസന (www.dhamma.org). ജീവിതത്തിന്റെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ഗുരു ഇന്നും എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. സുപ്രധാനമായ ഓരോ തിരിവുകളിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ഞാൻ അനുഭവിക്കാറുണ്ട്. അദ്ദേഹം ഉള്ളിലുണ്ട്; അദ്ദേഹം സ്നേഹത്തിന്റെ സ്വരൂപമാണ്.

തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, സന്യാസം സ്വീകരിച്ചതും അത് ഉപേക്ഷിച്ചതുമെല്ലാം തികച്ചും സ്വാഭാവികമായ മാറ്റങ്ങളായിരുന്നു. ഒരു നിരാശയിൽ നിന്നുണ്ടായ തീരുമാനങ്ങളായിരുന്നില്ല അവ. സന്യാസിയായിരുന്നപ്പോഴും ഞാൻ സന്തുഷ്ടനായിരുന്നു, ഇപ്പോൾ ഒരു കുടുംബനാഥനായിരിക്കുമ്പോഴും ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. മനുഷ്യൻ പല തലങ്ങളുള്ള ഒരു ജീവിയാണ്. ഒരു സന്യാസിയിൽ കുടുംബനാഥനും, ഒരു കുടുംബനാഥനിൽ സന്യാസിയും ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട്. പുറമെ സന്യാസിയായ ഒരാൾ ഉള്ളിൽ കുടുംബനാഥനായിരിക്കാം, തിരിച്ചും സംഭവിക്കാം. ജീവിതം നിരന്തരം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. അനിത്യം. സ്ത്രീ, ബന്ധങ്ങൾ, കുടുംബം, മാതാപിതാക്കൾ, പണം, സുഹൃത്തുക്കൾ എന്നിവയെല്ലാം ആത്മീയതയെപ്പോലെ തന്നെ എന്റെ ഭാഗമാണ്. വേർതിരിവുകൾ ഉണ്ടാകുന്നത് അജ്ഞതയിൽ നിന്നാണ്. അവയെ എല്ലാം ഒന്നായി കാണുന്നതാണ് ജ്ഞാനം. ഇത് ചോദിച്ചതിന് നന്ദി. എന്റെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കാതിരിക്കാൻ എനിക്കായില്ല.

---

2. Tamil (தமிழ்)

நான் ஏன் சந்நியாசத்தைத் துறந்தேன்?

மனோஜ் பவித்ரன்: உங்களுக்கு தீட்சை அளிக்கப்பட்ட அந்த நாள் இன்றும் என் நினைவில் பசுமையாக இருக்கிறது. உங்களை 'மனு' என்று அழைப்பதற்குப் பதிலாக 'ஆனந்தநாத்' என்று அழைப்பதில் இருந்த சிரமமும், குருவின் ஆசி பெற்ற பிறகு உங்கள் முகத்தில் இருந்த அந்தத் தெளிவும் உறுதியும் எனக்கு இன்னும் நினைவிருக்கிறது. இப்போது நீங்கள் நீண்ட தூரம் வந்துவிட்டீர்கள்; காவி உடைகளைக் களைந்துவிட்டீர்கள், தாடியை எடுத்துவிட்டீர்கள்; ஒரு திருமண வாழ்க்கையில் இணைந்து இப்போது அமெரிக்காவில் வசிக்கிறீர்கள். உங்களுக்கு ஆட்சேபனை இல்லை என்றால், உங்கள் பயணத்தைப் பற்றி எங்களுடன் பகிர்ந்து கொள்ள முடியுமா? காவி உடை என்ற அந்த மரபுகளைத் தாண்டிச் செல்ல உங்களைத் தூண்டியது எது? அது உங்கள் பயணத்தை எப்படி வளப்படுத்தியது?

ஆனந்தநாத்: எனது தீட்சை அனுபவத்தை ஏற்கனவே ஒரு பதிவில் பகிர்ந்துள்ளேன் (http://anandnadh.blogspot.com/2011/01/gurukulam-life.html). அன்று குரு என்னிடம் சொன்னார், "இந்த உடைகள் எல்லாம் முக்கியமற்றவை மற்றும் தேவையற்றவை". உலகியல் வாழ்வின் கடும் நீரோட்டத்திலிருந்து என்னைப் பாதுகாத்துக் கொள்ள உதவும் ஒரு கருவியாக மட்டுமே இதைப் பயன்படுத்த வேண்டும் என்று அவர் கூறினார். நாம் தேர்ந்தெடுத்த பாதையை நமக்கு நாமே நினைவூட்டிக் கொள்ளவும் இது உதவும் என்றார். அவரது கருத்து எனக்கு மிகவும் பகுத்தறிவுடன் கூடியதாகத் தோன்றியது. ஆத்மீகப் பயணம் என்பது வாழ்க்கைப் பயணமே என்று நான் உணர்ந்தபோது, சந்நியாசம் என்ற அந்த வெளிக்கவசம் தானாகவே நழுவி விழுந்தது. ஒரு வளரும் செடியை விலங்குகள் தின்னாமல் இருக்க நாம் அமைக்கும் ஒரு சிறிய வேலிக்கு இதை குரு ஒப்பிட்டார். அந்தச் செடி வளர்ந்து மரமாகும்போது வேலி உடைந்துவிடும். இன்றும் நான் காவி உடையை மதிக்கிறேன்; அது என் வாழ்க்கையில் அளித்த பாதுகாப்புக்கும் கவனத்திற்கும் நான் நன்றியுள்ளவனாக இருக்கிறேன். ஸ்ரீ ராமகிருஷ்ண பரமஹம்சர் கூறுவார், "ஆற்றைக் கடந்த பிறகு படகைத் தலையில் சுமக்க வேண்டியதில்லை, அதை அங்கேயே விட்டுவிடுங்கள்."

இப்போது ஆன்மீகம் மற்றும் உலகியல் வாழ்க்கை என்ற பிரிவினைகள் என் உணர்வில் மறைந்துவிட்டன. அவை உண்மையை நோக்கும் வெவ்வேறு கோணங்கள் மட்டுமே. விபாசனா (www.dhamma.org) எனது விழிப்புணர்வை உயர்த்த பெரிதும் உதவியது. குரு இன்றும் என் வாழ்வின் ஒவ்வொரு கட்டத்திலும் என்னை ஆசிர்வதித்துக் கொண்டிருக்கிறார். முக்கியமான திருப்புமுனைகளில் எல்லாம் அவர் இருப்பதை நான் உணர்கிறேன். அவர் எனக்குள் இருக்கிறார்; அவர் அன்பின் வடிவம்.

திரும்பிப் பார்க்கையில், சந்நியாசத்தை ஏற்றதும் சரி, அதைத் துறந்ததும் சரி, எல்லாம் இயல்பாகவே நடந்தன. விரக்தியினால் எந்த முடிவும் எடுக்கப்படவில்லை. சந்நியாசியாக இருந்தபோதும் நான் மகிழ்ச்சியாக இருந்தேன், இப்போது ஒரு குடும்பஸ்தனாகவும் மகிழ்ச்சியாக இருக்கிறேன். மனிதன் பல பரிமாணங்களைக் கொண்டவன். ஒரு சந்நியாசிக்குள் ஒரு குடும்பஸ்தனும், குடும்பஸ்தனுக்குள் ஒரு சந்நியாசியும் இருக்கிறான். வெளிப்பார்வைக்கு சந்நியாசியாக இருப்பவர் உள்ளுக்குள் குடும்பஸ்தராக இருக்கலாம், அதன் நேர்மாறாகவும் இருக்கலாம். வாழ்க்கை என்பது மாறிக் கொண்டே இருப்பது (அநித்யம்). பெண், உறவுகள், குடும்பம், பெற்றோர், பணம், நண்பர்கள் இவை அனைத்தும் ஆன்மீகத்தைப் போலவே என் ஒரு பகுதிதான். பிரித்துப் பார்ப்பது அறியாமையிலிருந்து வருகிறது. ஒருங்கிணைப்பதே ஞானம். இதைப் பகிர்ந்து கொள்ளத் தூண்டியதற்கு நன்றி.

---

3. Kannada (ಕನ್ನಡ)

ನಾನು ಸನ್ಯಾಸವನ್ನು ಏಕೆ ತ್ಯಜಿಸಿದೆ?

ಮನೋಜ್ ಪವಿತ್ರನ್: ನಿಮಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದ ಆ ದಿನ ನನಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿದೆ. ನಿಮ್ಮನ್ನು 'ಮನು' ಬದಲಿಗೆ 'ಆನಂದನಾಥ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಪಟ್ಟ ಕಷ್ಟ, ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದ ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಧನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದೃಢತೆ ಇಂದಿಗೂ ನೆನಪಿದೆ. ಈಗ ನೀವು ಬಹಳ ದೂರ ಸಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ; ಕಾವಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ, ಗಡ್ಡವನ್ನು ತೆಗೆದಿದ್ದೀರಿ; ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಈಗ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮಗೆ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮ ಈ ಪಯಣದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವಿರಾ? ಕಾವಿ ಜೀವನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಲು ನಿಮಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದ್ದು ಯಾವುದು? ಅದು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು?

ಆನಂದನಾಥ್: ನನ್ನ ದೀಕ್ಷೆಯ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಾನು ಈ ಲಿಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ (http://anandnadh.blogspot.com/2011/01/gurukulam-life.html). ಅಂದು ಗುರುಗಳು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು, ಈ ಬಾಹ್ಯ ವೇಷಭೂಷಣಗಳೆಲ್ಲ ಅಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂದು. ಲೌಕಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದಿದ್ದರು. ನಾವು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಹಾದಿಯನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸಲು ಇವು ಸಹಕಾರಿ ಎಂದಿದ್ದರು. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಯಣ ಎಂದರೆ ಅದು ಜೀವನದ ಪಯಣವೇ ಎಂದು ನನಗೆ ಅರಿವಾದಾಗ, ಸನ್ಯಾಸದ ಆ ಹೊರಗಿನ ಕವಚ ತಾನಾಗಿಯೇ ಉದುರಿಹೋಯಿತು. ಬೆಳೆಯುವ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಹಾಕುವ ಸಣ್ಣ ಬೇಲಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಗುರುಗಳು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಿಡವು ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಾಗ ಬೇಲಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ಮುರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿಗೂ ನಾನು ಕಾವಿ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸರು ಹೇಳುವಂತೆ, ನದಿ ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ ದೋಣಿಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ನಡೆಯಬೇಕಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಬಿಡಬೇಕು.

ಈಗ ನನ್ನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಎಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೋನಗಳಷ್ಟೇ. ನನ್ನ ಅರಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವಿಪಶ್ಯನಾ (www.dhamma.org) ಬಹಳ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಜೀವನದ ಪ್ರತಿ ಘಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಗುರುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ನಾನು ಎಷ್ಟು ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದೆನೋ, ಕುಟುಂಬಸ್ಥನಾಗಿ ಈಗಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಬಹುಮುಖಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದವನು. ಒಬ್ಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯೊಳಗೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥನಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಸ್ಥನೊಳಗೆ ಸನ್ಯಾಸಿಯಿರುತ್ತಾನೆ. ಜೀವನವು ನಿರಂತರ ಬದಲಾವಣೆ (ಅನಿತ್ಯ). ಸ್ತ್ರೀ, ಸಂಬಂಧಗಳು, ಕುಟುಂಬ, ಪೋಷಕರು, ಹಣ, ಸ್ನೇಹಿತರು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದಷ್ಟೇ ನನ್ನ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಅಜ್ಞಾನ, ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದೇ ಜ್ಞಾನ.

---

4. Telugu (తెలుగు)

నేను సన్యాసాన్ని ఎందుకు వదిలిపెట్టాను?

మనోజ్ పవిత్రన్: మీకు దీక్ష ఇచ్చిన ఆ రోజు నాకు ఇంకా గుర్తు ఉంది. మిమ్మల్ని 'మను' అని పిలవడానికి బదులు 'ఆనందనాథ్' అని పిలవడానికి నేను పడ్డ ఇబ్బంది, గురువుగారి ఆశీర్వాదం తీసుకున్నప్పుడు మీ ముఖంలో ఉన్న ఆ నిశ్చయం నాకు ఇంకా గుర్తున్నాయి. ఇప్పుడు మీరు చాలా దూరం వచ్చారు; కాషాయ వస్త్రాలు విడిచిపెట్టారు, గడ్డం తీసేశారు; వివాహ జీవితంలోకి ప్రవేశించి ఇప్పుడు అమెరికాలో ఉంటున్నారు. మీ ప్రయాణం గురించి మాకు చెప్తారా? కాషాయ జీవితం అనే సంప్రదాయాలకు అతీతంగా వెళ్ళడానికి మిమ్మల్ని ఏది ప్రేరేపించింది? అది మీ ప్రయాణాన్ని ఎలా సుసంపన్నం చేసింది?

ఆనందనాథ్: నా దీక్షా అనుభవాన్ని నేను ఇక్కడ పంచుకున్నాను (http://anandnadh.blogspot.com/2011/01/gurukulam-life.html). ఆ రోజు గురువుగారు నాతో అన్నారు, ఈ వస్త్రధారణలన్నీ అంత ముఖ్యం కావని. లౌకిక ప్రపంచం యొక్క ఒడిదుడుకుల నుండి మనల్ని మనం రక్షించుకోవడానికి ఒక సాధనంగా మాత్రమే వీటిని వాడాలని ఆయన చెప్పారు. ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం అంటే అది జీవిత ప్రయాణమే అని నాకు అర్థమైనప్పుడు, సన్యాసం అనే ఆ వెలుపలి పొర దానంతట అదే జారిపోయింది. ఎదుగుతున్న మొక్కని జంతువుల నుండి రక్షించడానికి వేసే చిన్న కంచె లాంటిది ఇది అని గురువుగారు చెప్పేవారు. మొక్క పెద్ద వృక్షమయ్యాక కంచె విరిగిపోతుంది. శ్రీరామకృష్ణ పరమహంస చెప్పినట్లు, నది దాటాక పడవను నెత్తిన పెట్టుకుని మోయాల్సిన పనిలేదు; దాన్ని అక్కడే వదిలేయాలి.

ఇప్పుడు నా స్పృహలో ఆధ్యాత్మికత, భౌతికత అనే తేడాలు లేవు. విపాసన (www.dhamma.org) నా అవగాహనను పెంచడానికి ఎంతో తోడ్పడింది. ప్రతి మలుపులో గురువుగారి ఆశీస్సులు నాకు అందుతున్నాయి. ఆయన నాలోనే ఉన్నారు. వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే, సన్యాసం తీసుకోవడం, వదిలివేయడం రెండూ సహజంగానే జరిగాయి. ఏదీ నిరాశతో చేసిన పని కాదు. సన్యాసిగా నేను ఎంత సంతోషంగా ఉన్నానో, గృహస్థుడిగా కూడా అంతే సంతోషంగా ఉన్నాను. మనిషి బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. ఒక సన్యాసిలో గృహస్థుడు, గృహస్థుడిలో సన్యాసి ఉంటారు. జీవితం నిరంతర మార్పు (అనిత్య). స్త్రీ, సంబంధాలు, కుటుంబం, తల్లిదండ్రులు, డబ్బు, స్నేహితులు ఇవన్నీ ఆధ్యాత్మికతలో భాగమే. విభజన అజ్ఞానం, సమన్వయం జ్ఞానం.

---

5. Hindi (हिंदी)

मैंने संन्यास क्यों छोड़ा?

मनोज पवित्रन: मुझे आज भी वह दिन स्पष्ट रूप से याद है जब आपको दीक्षा दी गई थी। आपको 'मनु' के बजाय 'आनंदनाथ' बुलाने में होने वाली कठिनाई और दीक्षा के बाद आपके चेहरे का वह दृढ़ निश्चय मुझे आज भी याद है। अब आप एक लंबा सफर तय कर चुके हैं; आपने भगवा वस्त्र त्याग दिए हैं, दाढ़ी हटा दी है; आप विवाहित हैं और अब अमेरिका में रह रहे हैं। क्या आप अपनी इस यात्रा के बारे में कुछ बताएंगे? संन्यास की पारंपरिक सीमाओं से परे जाने की प्रेरणा आपको कहां से मिली?

आनंदनाथ: मैंने अपनी दीक्षा का अनुभव यहाँ साझा किया है (http://anandnadh.blogspot.com/2011/01/gurukulam-life.html)। उस दिन गुरुजी ने मुझसे कहा था कि ये पहनावे और वेशभूषा गौण हैं। उन्होंने कहा था कि इनका उपयोग केवल बाहरी दुनिया के थपेड़ों से खुद को बचाने के लिए एक 'उपकरण' की तरह किया जाना चाहिए। जब मुझे यह अहसास हुआ कि आध्यात्मिक यात्रा कोई अलग यात्रा नहीं बल्कि जीवन की यात्रा ही है, तो संन्यास का वह बाहरी आवरण स्वतः ही गिर गया। गुरुजी इसके लिए एक बढ़ते हुए पौधे के चारों ओर लगी बाड़ (fence) का उदाहरण देते थे। जब पौधा वृक्ष बन जाता है, तो बाड़ टूट जाती है। रामकृष्ण परमहंस कहते थे कि नदी पार करने के बाद नाव को सिर पर ढोया नहीं जाता; उसे वहीं छोड़ दिया जाता है।

अब मेरी चेतना में अध्यात्म और भौतिकता का भेद मिट गया है। विपासना (www.dhamma.org) ने मेरी जागरूकता बढ़ाने में बहुत मदद की। गुरुजी आज भी हर मोड़ पर मुझे आशीर्वाद देते हैं। पीछे मुड़कर देखता हूँ तो संन्यास लेना और छोड़ना, दोनों ही स्वाभाविक प्रक्रियाएँ थीं। इनमें से कुछ भी हताशा में नहीं हुआ। मैं संन्यासी के रूप में भी सुखी था और गृहस्थ के रूप में भी सुखी हूँ। मनुष्य एक बहुआयामी प्राणी है। एक संन्यासी के भीतर गृहस्थ होता है और गृहस्थ के भीतर संन्यासी। जीवन निरंतर परिवर्तनशील (अनित्य) है। स्त्री, रिश्ते, परिवार, माता-पिता, पैसा, दोस्त—ये सब उतने ही मेरे हिस्से हैं जितना कि अध्यात्म। अलगाव अज्ञानता है, एकीकरण ही ज्ञान है। साझा करने के लिए धन्यवाद।