സംഗീതവും ചിത്രകലയും - ആനന്ദ നാദയോഗി
സംഗീതവും ചിത്രകലയും - ആനന്ദ നാദയോഗി
അടുത്തകാലത്ത് ഒരു സന്ധ്യാസമയത്തെ ബസ് യാത്രയ്ക്കിടയിൽ എനിക്കൊരു അനുഭവം ഉണ്ടായി. തുറസ്സായ ഒരു പ്രദേശം കണ്ടപ്പോൾ, വിശാലമായ ആകാശം, പറന്നുയരുന്ന പക്ഷികൾ, മൈതാനത്ത് മേയുന്ന കന്നുകാലികൾ, മൈതാനത്തിന് നടുവിലായുള്ള ഒരു ചെറിയ കുളം എന്നിവ എന്നെ പൂർണ്ണമായും ആകർഷിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ അതൊരു ചിത്രം പോലെയാണ് എനിക്ക് തോന്നിയത്. പിന്നീട് എല്ലാം സംഗീതമായി മാറുന്നതായി എനിക്ക് അനുഭവപ്പെട്ടു. പശുക്കൾ, പക്ഷികൾ, മൈതാനം, കുളം, ആകാശം എന്നിവയിലെല്ലാം ശബ്ദതരംഗങ്ങൾ മാത്രമാ യാണ് എനിക്ക് കാണാൻ കഴിഞ്ഞത്. സംഗീതത്തിന് മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ ദൃശ്യരൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങൾക്ക് എന്തുകൊണ്ട് നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിൽ സംഗീതം ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല എന്ന ചിന്തയിലേക്ക് ഇത് എന്നെ നയിച്ചു. രണ്ടിലും നിലനിൽക്കുന്നത് ഒരേ താളക്രമം തന്നെയാണ്. സൗന്ദര്യാത്മകമായ ആസ്വാദനത്തിന് കാരണമാകുന്നത് സംഗീതത്തിലെ മാധുര്യവും താളവുമാണ്. അതിനാൽ, സംഗീതവും ചിത്രകലയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ ഈ സംഭവം എന്നെ വളരെ താല്പര്യമുള്ളവനാക്കി.
ചില രാഗമാലാ ചിത്രങ്ങൾ കാണാനും ഈ മേഖലയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ കേൾക്കാനും എനിക്ക് ഇടവന്നു. ഇന്ത്യയിൽ മിനിയേച്ചർ പെയിന്റിംഗുകളിലൂടെയാണ് (ചെറിയ ചിത്രരചനകളിലൂടെ) സംഗീതത്തിന്റെ ദൃശ്യാവിഷ്കാരം നടത്തിയിട്ടുള്ളത്. അധികം ഗവേഷണങ്ങൾ നടന്നിട്ടില്ലാത്ത ഒരു മേഖലയാണിത്. വിദൂരമല്ലാത്ത ഭാവിയിൽ ചില ചിത്രകാരന്മാരെയും ദാർശനികരെയും കവികളെയും കണ്ട്, അവരെക്കൊണ്ട് ചില രാഗങ്ങൾ കേൾപ്പിക്കാനും, തങ്ങൾക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നത് സ്വന്തം മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടാനും ഞാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു.
ഈ കലാരൂപത്തിൽ കുറച്ച് ഗവേഷണം നടത്തിയ വ്യക്തികളിൽ ഒരാളാണ് അമേരിക്കൻ പണ്ഡിതനായ മിസ്റ്റർ ക്ലോസ് എബ്ലിംഗ്. എല്ലാ കലാരൂപങ്ങളെയും ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള വ്യാഖ്യാനങ്ങൾക്ക് വിധേയമാക്കാൻ കഴിയും. സംഗീത രാഗങ്ങളുടെ ചിത്രപരമായ ആവിഷ്കാരമായാണ് രാഗമാലാ ചിത്രങ്ങൾ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിന് ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതം, കർണാടക സംഗീതം എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് വലിയ പാരമ്പര്യങ്ങളാണുള്ളത്. ഉത്തരേന്ത്യയിലാണ് മിനിയേച്ചർ ചിത്രകലകൾ ഉത്ഭവിച്ചത്. അതിനാൽ രാഗമാലാ ചിത്രങ്ങൾ ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതത്തിന്റെ ഹിന്ദുസ്ഥാനി പാരമ്പര്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. രാഗമാലാ ചിത്രങ്ങൾക്ക് അവയുടെ സൂക്ഷ്മമായ വരകളിൽ പോലും പ്രകടമായ ജീവസ്സുറ്റ സ്വഭാവമുള്ളതായി കാണാം. ഭംഗിയുള്ള ബ്രഷുകൾ ഉപയോഗിച്ച് വരച്ച ഈ ചിത്രങ്ങൾ രാഗങ്ങളുടെ പ്രതീകാത്മകമായ ആവിഷ്കാരത്താൽ വളരെ സമ്പന്നമാണ്.
ഒരു സ്കെയിലിൽ നിന്ന് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത്, അതിന്റെ എല്ലാ സൗന്ദര്യവും വികാരങ്ങളും വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി വിശദീകരിച്ചിട്ടുള്ള കേവല സംഗീതമാണ് (absolute music) രാഗം. രാഗങ്ങളെ പ്രധാനമായും പുരുഷ രാഗങ്ങൾ, സ്ത്രീ രാഗങ്ങൾ, നിർവീര്യ രാഗങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. രാഗങ്ങൾക്ക് സമയവുമായി ബന്ധവുമുണ്ട്. അതിരാവിലെ പാടേണ്ട ഭൂപാ ളം, സൂര്യൻ കുറച്ചുയരത്തിൽ എത്തിയതിനുശേഷം പാടേണ്ട ബിലഹരി, ഉച്ചയ്ക്ക് അവതരിപ്പിക്കേണ്ട അ ഠാണ, രാത്രിയിൽ പാടേണ്ട തോടി തുടങ്ങിയ രാഗങ്ങൾ ഇതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. രാഗങ്ങൾക്ക് മഴ പെയ്യിക്കാനും വിളക്ക് തെളിയിക്കാനുമൊക്കെ കഴിയുമെന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഈ ഫലങ്ങളെ ഒരു മനശാസ്ത്രപരമായ അളവുകോലിലൂടെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ യുക്തിപരം. ഇത്തരം രാഗങ്ങൾ കേൾക്കുന്നത് ഒരു മഴദിവസത്തിന്റെ മൂഡ് ഉണ്ടാക്കാനോ കേൾവിക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ വെളിച്ചം കൊണ്ടുവരാനോ ഇടയാക്കും. ഈ ആശയങ്ങൾ രാഗങ്ങളെ ഫലപ്രദമായി ചിത്രീകരിക്കാൻ കലാകാരന്മാരെ സഹായിച്ചതിൽ അത്ഭുതമില്ല.
രാഗമാലാ ചിത്രകാരന്മാർ കേവലം ഭാവനയിൽ നിന്ന് മാത്രമായിരുന്നില്ല ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചിരുന്നത്. ഈ വിഷയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തങ്ങളുടെ മുൻകാല അറിവുകളെയും ആശയങ്ങളെയും അവർ ആശ്രയിച്ചു. അങ്ങനെ മനുഷ്യരുടെ ചിത്രീകരണം ഈ ചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി മാറി. കൊട്ടാരത്തിന്റെ ഒരു കോണ്, രാജകീയമായ ബാൽക്കണി, പടവുകൾ, കുളങ്ങൾ, മരങ്ങൾ, ചെടികൾ, മൃഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ഈ ചിത്രങ്ങളുടെ ചില പൊതുവായ സവിശേഷതകളാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് രാഗമാലാ ചിത്രങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത നൂറ്റാണ്ടുകളിലും അകന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും വരയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടും അവയിൽ ചില സമാനതകൾ നിലനിന്നത്.
ചില രാഗങ്ങൾക്ക് കാലവർഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേരുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. വസന്തകാലത്ത് പാടേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് വസന്ത എന്ന പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. (അതോ അത് കേൾവിക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ വസന്തകാലത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നത് കൊണ്ടോ അതോ വസന്തകാലത്തിന്റെ വരവിനെ അറിയിക്കുന്നത് കൊണ്ടോ ആണോ?) മഴക്കാലത്തെ രാഗം മേഘമൽഹാർ എന്നും പ്രഭാത രാഗം ലളിത് എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. നാടൻ സംഗീതമാണ് ഇപ്പോൾ ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെ ഉറവിടം. ഗുജറാത്ത് ദേശത്തുനിന്ന് വന്ന രാഗമാണ് ഗു ർജരി. കർഷകരുടെ പെൺകുട്ടികൾ തങ്ങളുടെ കൃഷിയിടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന മാനുകളെ തുരത്താൻ തോടി രാഗത്തിന് സമാനമായ ശബ്ദങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. സാവേരി മലനിരകളിലെ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരായ പാമ്പാട്ടികൾ പാമ്പുകളെ ആകർഷിക്കാൻ അസാവേരി രാഗത്തിന്റെ വകഭേദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
ഏകാന്തയായ, ഭർത്താവിനാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്ത്രീയാണ് രാഗമാലാ പെയിന്റിംഗുകളിലെ സാധാരണ വിഷയം. അവളുടെ ഭർത്താവ് ദീർഘകാലത്തേക്ക് പുറത്തുപോകുമ്പോൾ, അവൾ വേർപാടിന്റെ വേദന അനുഭവിക്കുകയും തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവന്റെ ചിത്രങ്ങൾ വരച്ച് സമയം ചെലവഴിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ചിത്രം ധനാശ്രീ രാഗത്തിൽ നിന്ന് പ്രതീകാത്മകമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രണയസന്ദേശം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് താമരയിലകൾ മനോഹരമായ കൈകൾകൊണ്ട് പിച്ചുന്ന അവളെയാണ് മാ ളവശ്രി രാഗം ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. അവൾ മയിലുകൾക്കും മാനുകൾക്കുമൊപ്പം കാട്ടിൽ അലഞ്ഞുനടക്കുന്നു. ഇതിന് അനുയോജ്യമായ രാഗങ്ങൾ കകുംഭയും തോ ടിയുമാണ്. ഭർത്താവ് തിരിച്ചുവരുന്നത് വരെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുരക്ഷയ്ക്കായി അവൾ ശിവഭഗവാനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതായി ഭൈരവി രാഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഗംഭാവതി രാഗത്തിൽ അവൾ ബ്രഹ്മാവിനായി യാഗം നടത്തുന്നതായി കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
പാർവ്വതീദേവിയെപ്പോലെ അവൾ ഒരു സന്യാസിനിയായി മാറുമ്പോൾ, അത് ദേവഗാന്ധാരം, ബംഗാളി, കാമോദ് അല്ലെങ്കിൽ സേത്മലാർ എന്നീ രാഗങ്ങളുടെ ചിത്രീകരണമാണ്. ഭർത്താവ് വരുന്ന സന്തോഷവാർത്ത കേൾക്കുമ്പോൾ അവൾ വീട് പൂക്കൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുന്നതായി ഗുങ്കളി രാഗത്തിലൂടെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവൾ പരമ്പരാഗതമായ ഒമ്പത് ആഭരണങ്ങളും അണിയുന്നത് ബിലാവൽ രാഗത്തിന് അനുസൃതമായി വരച്ചിരിക്കുന്നു. വേർപിരിഞ്ഞ കാമുകി-കാമുകന്മാർ ഒന്നുചേരുന്നതാണ് രാഗമാലാ കലാകാരന്മാർ സാധാരണയായി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു വിഷയം. ഭർത്താവ് വീട്ടിൽ ഇല്ലാതിരുന്നപ്പോൾ മറ്റേതെങ്കിലും സ്ത്രീയുമായി അയാൾക്ക് അടുപ്പമുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്ന ചില അടയാളങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ കാണുമ്പോൾ, അവൾ തന്റെ ഭർത്താവിനോട് പ്രണയത്തോടുകൂടിയ ദേഷ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതായി രാംകളി രാഗം ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. പിന്നീട് അവനെക്കൊണ്ട് അവൾ അനുനയിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ഒടുവിൽ സന്തോഷവതിയായി നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹിന്തോളം രാഗത്തിനാണ് ഈ ചിത്രം കാണിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഒരു സംഗീത കൺസേർട്ടിന്റെ ചിത്രം ശ്രീ, മാൽക്കോൺ സ് എന്നീ രാഗങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
ഒന്നിച്ചുചേരുന്ന വരാനിരിക്കുന്ന രാത്രിയുടെ ഒരുക്കങ്ങളായി ബൈരാഗി, മാളവി, ദീപക് എന്നീ രാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മുൻരാത്രിയിലെ ശൃംഗാരത്തിന് ശേഷമുള്ള പിറ്റേ ദിവസത്തെ പ്രഭാതമായാണ് വിഭാ സ് രാഗം കാണിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവിടെ കാമുകി ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഭർത്താവ് കയ്യിൽ മാലയുമായി മുറിക്ക് പുറത്തേക്ക് പോകുന്നു.
രാഗങ്ങളുടെ പേരുകളുടെ അർത്ഥത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പഹാ ഡി കലാകാരന്മാർ രാഗങ്ങൾ വരയ്ക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് അവർ സിന്ദൂരി രാഗിണിക്ക് വേണ്ടി പെൺകുട്ടികൾ നീന്തുന്ന ചിത്രവും, കുങ്കിനി രാഗിണിക്ക് വേണ്ടി കോഴിയെ പിടിച്ച ഒരു സ്ത്രീയേയും, ചന്ദ്ര പുത്രന് വേണ്ടി ചന്ദ്രനെ ആരാധിക്കുന്ന ആ ളെയും, ഭാസ്കര പുത്രന് വേണ്ടി കർഷക ദമ്പതികൾ രാവിലെ പശുവിനെ കറക്കുന്നതുമായ ചിത്രവും, ഹർഷ പുത്രന് വേണ്ടി ഒരു സ്ത്രീയും പുരുഷനും ഒന്നിച്ച് ഇരുന്ന് വെറ്റില മുറുക്കുന്നതും, വിനോദ പുത്രന് വേണ്ടി ഒരു പുരുഷൻ രണ്ട് സ്ത്രീകളെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നതുമായ ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചത്.
ചില രാഗമാലാ ചിത്രകാരന്മാർ രാഗമാലാ കവിതകളെ ആശ്രയിച്ചാണ് ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചത്. മേസകരന്റെ കവിതകളിൽ നിന്നാണ് കലാകാരന്മാർ പദ്മമഞ്ജരി രാഗിണിയോടൊപ്പം ഒരു പൂച്ചയെയും, പാമ്പുകൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുന്ന ആഭീരി രാഗിണിയെയും, ഗുർജരി രാഗിണി കേട്ടുനിൽക്കുന്ന മാനുകളെയും, സാവേരി രാഗിണിയോടൊപ്പം കളിക്കുന്ന വളർത്തുനായയെയും, തൈര് കടയുന്ന സാരംഗ രാഗിണിയെയും ഒക്കെ വരച്ചത്. ഈ ചിത്രങ്ങളിൽ ഈ രാഗിണികൾക്ക് മാനുഷിക ഭാവങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നത് നമ്മൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്.
ഈ കലാരൂപത്തിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണവും സൂക്ഷ്മമായ പരിശോധനയും ആവശ്യമാണ്. ഒരുപക്ഷേ അത് സംഗീതത്തിന്റെയും ചിത്രകലയുടെയും രംഗങ്ങളിൽ പുതിയ ചക്രവാളങ്ങളും കാഴ്ചപ്പാടുകളും തുറന്നുകിട്ടുന്നതിന് കാരണമായേക്കാം.
Comments
Post a Comment